Waarneming van de val en vondst van een nieuwe ijzermeteoriet in Polen


Op 17 april 2026, om 20:53:59 uur (18:53:59 uur UT), verscheen er een zeer heldere vuurbol boven de Poolse provincies Wielkopolska en Łódź, die vanuit veel plaatsen in Polen gezien werd. De vuurbol duurde bijna 6 seconden.
Kort na het verschijnen konden het atmosferisch traject de heliocentrische baan alsmede een mogelijk inslaggebied worden berekend.
Gegevens van 24 stations van het Poolse Skytinel netwerk maakten duidelijk dat er een ijzermeteoriet van meerdere kilogrammen moest zijn neergekomen in de gemeente Zadzim, provincie Łódź.
De meteoriet werd op woensdag 22 april gevonden.
De opnames en gegevens werden verwerkt door Mateusz Żmia, oprichter van het Skytinel netwerk. De hoeveelheid opnamen maakte het mogelijk om snel de basisgegevens van een mogelijke meteoriet en het initiële gebied van een mogelijke val vast te stellen.
De vuurbol werd daarnaast ook waargenomen door honderden getuigen in heel Polen, die graag hun verslagen en opnames deelden.

Het begin van de zoektocht

De eerste leden van het Skytinel netwerk arriveerden op zaterdag 18 april in de middag in het berekende gebied. Een eerste verkenning liet zien, dat het gebied geschikt was om te zoeken –sommige velden waren nog niet ingezaaid-  en de grondeigenaren gaven toestemming om door de door velden met relatief weinig begroeiing, voornamelijk wintergraan, te lopen.
Daarop gingen op zondag 19 april 26 mensen, verbonden aan het netwerk, op pad. Zij doorzochten een aanzienlijk deel van het aangewezen gebied naar een meteoriet met een verwachte massa van 1,5 tot 4 kg. Drones en metaaldetectoren werden ook gebruikt. Echter, die dag kon geen spoor van meteorieten worden gevonden.
Na het weekend werd er overlegd met het team wetenschappers van het Instituut voor Astronomie van de Tsjechische Academie van Wetenschappen, die het zoekgebied aanzienlijk konden verfijnen.
Opnamen van twee camera’s die het dichtst bij de traject van de meteoriet lagen werden gecombineerd met opnamen van European Network (EN)-stations in Tsjechië en Slowakije.
Op woensdag meldden Pavel Spurný, Jiří Borovička en Lukáš Shrbený, dat deze val hoogstwaarschijnlijk enkelvoudig was en dat het fragment een massa van ongeveer 2,7 kg zou moeten hebben. Deze waarde werd verkregen op basis van dynamische gegevens, en de opnamen van de Tsjechische high-speed fotometers.
Met deze informatie voerden Mateusz Żmija en Gábor Kővágó een nieuwe simulatie uit van de val van een meteoriet met een massa van 2,5 – 3 kg, waarmee het zoekgebied aanzienlijk werd verkleind. Het aangewezen veld had afmetingen nu nog maar afmetingen van ongeveer 300 x 200 m.

Zoeken in het bijgewerkte gebied

Op woensdag 22 april gingen verschillende leden van het Skytinel netwerk opnieuw naar de aangegeven locatie. Een van de zoekparen was Anna Walczak en Paweł Walczak. Zij waren het die een licht elliptisch gat van ongeveer 40 cm diep in de grond opmerkten, waaruit ze een ijzermeteoriet van 2,9 kg haalden. De positie van de vondst bevestigde de uitgevoerde simulaties, omdat het meteoriet zich zowel binnen het oorspronkelijke als het verkleinde valgebied en daarbij dicht bij de centrale lijn.
Omdat de meteoriet zijn positie stabiliseerde tijdens zijn passage door de atmosfeer, is zijn vorm georiënteerd. Het object lijkt op een driehoekige schijf van ongeveer 14,5 x 11,5 x 6,5 cm. Het is bedekt met een smeltkorst en talrijke druppels van gestolde materie.
De vondst is, na het verwijderen van de grond – talrijke smeltsporen  die van de voorkant van de meteoriet naar achteren lopen, licht puntig deel zijn zichtbaar / foto: Szymon Kozłowsky

Vervolg

De vinders documenteerden de plaats van de val nauwgezet en maakten de vondst schoon met hulp van prof. Szymon Kozłowski, Universiteit van Warschau.
In het geval van meteorieten die vers na de val zijn gevonden, is het meten van kortlevende radioactieve isotopen cruciaal. De start van deze metingen staat gepland voor zaterdag 25 april bij het Nationaal Centrum voor Kernonderzoek in Świerk. Na de metingen, die enkele weken zullen duren, zullen analyses van de samenstelling van de meteoriet en de officiële classificatie worden uitgevoerd door een groep experts van verschillende Poolse universiteiten.
De gevonden meteoriet heeft voornamelijk wetenschappelijke waarde, waarvan de vinders zich goed bewust zijn. De meteoriet zal worden tentoongesteld waardoor deze zal bijdragen aan de Poolse wetenschap en daarnaast heeft het fragment een belangrijke educatieve functie.
Dit zijn ook de belangrijkste doelen van het Skytinel-netwerk – het ondersteunen van de waarneming van vuurbollen en het lokaliseren van meteorietvallen, om zo wetenschappelijke waarde te bieden en bij te dragen aan de popularisering van kennis over kosmische materie.
Het is de eerste ijzermeteoriet in Polen die direct na de waargenomen val werd gevonden. Exemplaren van dit type die tot nu toe zijn gevonden, zijn uitsluitend afkomstig van eerdere vallen en zijn meestal per ongeluk ontdekt tijdens werkzaamheden of opgravingen.
Deze omvatten de Seeläsgen (1847), Schwetz (1850), Morasko (1914), Krzadka (1929), Tartak (2012) en Lechówka (2014).
De overige Poolse ijzermeteorieten zijn meteorietijzeren monumenten zoals Częstochowa Rakow I, Częstochowa Rakow II en Wietrzno-Bobrka.
Het is ook de tweede ijzermeteoriet ter wereld waarvan de baan vóór de impact met de aarde nauwkeurig is bepaald, gebaseerd op de data van vuurbolnetwerken. De nieuwe vondst zal ongetwijfeld leiden tot talrijke wetenschappelijke publicaties.
Een bijzonder interessante toevalligheid is het feit dat de val van deze meteoriet plaatsvond tijdens de XIV Meteorietenconferentie in Koluszki, georganiseerd door de Poolse Meteorietenvereniging in samenwerking met Paweł Walczak – een van de vinders van het exemplaar.

Spectrum

Het spectrum van de vuurbol verkregen met behulp van spectrografen werd geanalyseerd door Dr. Ernest Świerczyński (Astrum Narusa Foundation), wat het mogelijk maakte de samenstelling van de meteoriet effectief te bepalen. Het verkregen resultaat bevestigde ondubbelzinnig dat een ijzeren meteoriet de atmosfeer was binnengedrongen.

Baan en atmosferisch traject

Voordat de meteoroïde de atmosfeer binnendrong, draaide hij in een periode van 1,5 jaar om de zon. De baan maakte een helling van 7 graden met de ecliptica. Op het verste punt van zijn baan bevond hij zich dicht bij de binnenplaneten van het zonnestelsel – de afstand van het aphelium was ongeveer 1,76 AU
Het object kwam de aardatmosfeer binnen met een snelheid van ongeveer 13 km/s en onder een hoek van 69° met het aardoppervlak. Omdat de meteoriet niet sterk gefragmenteerd was en een zichtbare eindhoogte van slechts 14 km boven het aardoppervlak had, werd een robuust object van voornamelijk ijzer verwacht. Deze aannames werden bevestigd door de opgenomen spectra van zowel het Poolse netwerk als dat van de Tsjechische Academie van Wetenschappen.

Aanvullende informatie en dank

De exacte locatie van gevonden fragment wordt nog niet bekend gemaakt. Echter, er zijn waarschijnlijk niet nog veel andere fragmenten in het gebied. De modellen gaven de val van één exemplaar aan, en de gevonden massa laat slechts een klein verlies van wat materie zien. Dit defect is gedeeltelijk gesmolten en gevormd op aanzienlijke hoogte, dus het ontbrekende fragment kan zich zeer ver van de hoofdmassa bevinden, als het al het aardoppervlak heeft bereikt. Mogelijk is het volledig gesmolten.
Een dankwoord aan de leden van het netwerk voor hun grote inzet voor observaties en zoektochten is op zijn plaats. Anna en Paweł Walczak stellen de meteoriet beschikbaar onderzoek.
Ook de gegevens van honderden getuigen van de vuurbol die de verslagen deelden, zullen worden opgenomen in de documentatie over de val van deze meteoriet en zullen de geschiedenis van de Poolse wetenschap ingaan.
Het is een grote opsteker voor de Skytinel groep én de samenwerking met de Tsjechische Academie van Wetenschappen dat het onderzoek heeft geleid tot de ontdekking van een nieuwe meteoriet in Polen, na de val van vorig jaar in het gebied van Drelów en Poświętno.

 

Groepszoektocht – zondag 19 april 2026 / foto: Szymon Kozłowski

Een klein gat met een licht elliptische vorm, uitgehouwen in de grond door een meteoriet / foto: Paweł Walczak

Meteoriet vers verwijderd uit een diepte van ongeveer 40 cm / foto: Paweł Walczak

Monster na reiniging van de de grond – zichtbare smeltende korst en gestolde druppels gesmolten materie / foto: Szymon Kozłowski

Close-up van gestolde ijzerdruppels op het oppervlak van een meteoriet / foto door Szymon Kozłowski

Spectrale lijnen geregistreerd door het station SN47 – Zabierzów Bocheński (linkerkant van het beeld) dat de meteoriet voornamelijk uit ijzer bestond / foto van Tomasz Żywiczak