Radiant 2026-3


Radiant 2026-3 is uit en kan gedownload worden van de
DMS ftp-site.

In dit nummer ondermeer:

• September epsilon Perseïden uitbarsting
• Perseïden 2026. Waarnemingen vanuit Kreta
• Vuurbollen in het Europees Netwerk: 3e kwartaal 2026

download Radiant

Orioniden en Tauriden aan de herfsthemel

Mooie herfstzwermen aan de hemel


Elk jaar in oktober trekt de aarde door een zwerm stofdeeltjes die achter gelaten zijn door de beroemde komeet 1P/Halley. Deze komeet met een omloopstijd van ongeveer 75 jaar is voor het laatst gezien in 1986. De komeet trekt al vele eeuwen door ons zonnestelsel. Bij elke passage langs de zon (we noemen dat het perihelium) warmt de komeet op en verliest het een deel van het oppervlak dat bestaat uit bevroren water en stof. We zien dan een staart ontstaan zoals bekend bij kometen.
Dit stof verspreidt zich in de loop van de tijd langs de baan van de komeet. Uiteindelijk wordt het een gesloten ring van stof (we noemen deze stofdeeltjes meteoroïden) waar de aarde elk jaar door heen trekt. De komeet is dus slechts eens in de 75 jaar te zien, maar de meteoroïden afkomstig van deze komeet zijn elk jaar te zien. De aarde trekt dan door de zwerm meteoroïden en als ze de aardatmosfeer induiken dan verdampen ze geheel. Dit is te zien als een snel bewegende lichtstreep we zien dan een ‘vallende ster’ oftewel meteoor. We kijken dus in feite naar het ‘afval’ van de beroemde komeet Halley. Overigens trekt de aarde maar deels door de zwerm, want de baan van de komeet Halley ligt verder vanaf de aardbaan. Toch is de zwerm zo uitgestrekt dat we meteoren van de zwerm kunnen zien. De aarde ontmoet de meteoroïden van Halley twee keer per jaar: in oktober (Orioniden) en in mei (met de radiant in Aquarius, de eta Aquariiden).

Omdat de meteoroïden die bij deze zwerm horen evenwijdig de aardatmosfeer binnen komen lijkt het voor de waarnemer op Aarde dat de meteoren vanuit één punt aan de hemel komen. Van deze zwerm ligt dat (schijnbare) vluchtpunt in het sterrenbeeld Orion. We noemen zo’n schijnbaar vluchtpunt radiant. Om deze reden wordt deze zwerm de Orioniden genoemd.

Orioniden zijn snelle meteoren, zijn vaak zwak en de heldere exemplaren laten vaak nalichtende sporen zien. De precieze positie van de radiant ligt tijdens het maximum nabij de heldere ster Betelgeuze. Door de beweging van de Aarde om de zon wijzigt ook de positie van de radiant van de Orioniden. Zie ook het kaartje.
De eerste Orioniden kunnen al eind september waargenomen worden, terwijl de laatste rond 20 november waarneembaar zijn. De aarde trekt door de dichtste delen van de zwerm rond 22 oktober. Onder goede omstandigheden zijn er dan 10 tot 15 Orioniden per uur te zien. Onder goede omstandigheden verstaan we dat je beschikt over goede ogen, op een donkere locatie zit buiten de stad, ongehinderd uitzicht hebt en er is geen direct licht en geen bewolking. Als er bij elke  omstandigheid iets niet goed zit dan worden de aantallen meteoren die je kan zien minder.
Houd er verder rekening mee dat de radiant van de Orioniden pas opkomt na 22:30 UT, voor die tijd zul je niets zien van deze zwerm.
Maar naast de Orioniden zijn nog meer meteoren te zien, er zijn nog een aantal kleine zwermpjes actief zoals de Leo Minoriden (relatief veel heldere meteoren), de Epsilon Geminiden en de Tauriden. Ook de sporadische activiteit (dit zijn meteoren die niet bij een zwerm horen) is hoog in oktober. Dit alles bij elkaar zorgt ervoor dat je 20-30 meteoren per uur kan zien rond de ochtenduren in de periode 20-24 oktober vermits ideale omstandigheden.
Helaas zal de maan al flink storen rond 22 oktober. Ze gaat onder rond 3 uur s’ nachts, dus er blijft dan een krappe vier uur over om ongestoord naar de Orioniden uit te kijken. Elke nacht erna gaat de maan grofweg een uur later onder. Goed nieuws is dat de radiant van de Orioniden (en de kleine zwermpjes) juist in de maanlichtloze periode op zijn hoogst staat. Ook de sporadische activiteit is op zijn hoogst in de laatste uurtjes van de nacht. Al met al dus toch zeer positieve omstandigheden voor deze zwerm.

Tauriden

De Tauriden zwerm is niet zo heel actief. De zichtbaarheidsperiode is wel lang, die loopt van half september tot eind december. De zwerm heeft zwakke maxima rond 10 oktober en begin november, denk aan maximaal 5 per uur als de radiant op zijn hoogst staat. Dit is altijd tussen 1 en 4 uur lokale tijd. De meeste Tauriden zijn zwak, maar soms kan er wel eens een flinke vuurbol verschijnen. Door planetaire verstoringen (Jupiter!) heeft de zwerm twee radianten die ongeveer 8 graden uit elkaar liggen. We noemen deze zwermen dan ook de zuidelijke en noordelijke Tauriden. Het is moeilijk om deze twee uit elkaar te houden.
De zwerm is een afval product van de komeet 2P/Encke, een kleine komeet met een omlooptijd van 3,3 jaar. Deze komeet lijkt onderdeel te zijn van een complex van meerdere kleine kometen die ontstaan zijn uit één grote komeet zo’n 10 tot 20 duizend jaar geleden die met geweld fragmenteerde. Men noemt het ook wel het Encke Complex.
In sommige jaren laten de Tauriden extra vuurbol activiteit zien. Dit blijkt van oorsprong een subzwerm in de Tauridenzwerm te zijn die om de 7 of 10 jaar extra activiteit geeft. De activiteit van deze subzwerm varieëerd, hoe dieper de Aarde de zwerm ingaat hoe meer activiteit. Die aantallen liggen dan meestal tussen de 2 en 10 meteoren per uur extra bovenop de jaarlkijkse activiteit. Extra Tauriden activiteit werd door DMS waarnemers in 1981, 1988, 1995, 1998, 2005, 2015, 2022 en 2025 gezien. In die jaren werden wereldwijd veel vuurbollen gezien, zelfs van het type super vuurbol (vuurbollen helderder dan de volle maan!). Dit jaar wordt er geen bijzondere activiteit verwacht. De eerst volgende (en meest belovende sinds 60 jaar qua activiteit en vuurbollen) zal in 2032 zijn. In het kaartje is de radiantpositie van de Tauriden noord en zuid te zien.
De sporadiusche activiteit is nog steeds hoog in november en zijn er ook nog kleine zwermpjes actief inclusief de Orioniden. Bij elkaar mag je tegen de ochtend tussen de 15 en 20 meteoren per uur verwachten onder goede omstandigheden. De maan stoort van 25 oktober tot 3 november, daarna zal er weinig storing zijn van onze buur.

Enkele waarneemtips

  • Neem bij voorkeur na maan ondergang waar.
  • De laatste uurtjes van de nacht geeft de meeste activiteit. In de avond zie je maar een fractie van de ochtend activiteit.
  • De nachten kunnen al flink koud zijn. Zorg voor comfortabele omstandigheden: stretcher, slaapzak en warme ruim zittende kledij. Val niet in slaap i.v.m. onderkoeling!
  • Neem waar vanaf een veilige plek en zorg dat men weet waar je gaat waarnemen.
  • Kijk niet op je smartphone tijdens het waarnemen. Je ogen raken verblind en het duurt 15 minuten eer je ogen weer aan het donker gewend zijn.
  • Wil je serieuze waarnemingen doen, neem dan contact op met DMS

 

 

 

De geboorte van de Orioniden meteorenzwerm. Detail opname van komeet 1P/Halley genomen op 14 maart 1986 genomen door het ruimtevaartuig Giotto (ESA/MPS, Horst Uwe Keller). Duidelijk zichtbaar is hoe stof en waterstof in geiser achtige structuren van het komeet oppervlak opstijgen.

De baan van komeet 1P/Halley en de uitgestrektheid van de Orioniden zwerm. De langgerekte witte ellips geeft de baan van komeet Halley aan. In rood de baan van Mars, geel is Jupiter, groen is Saturnus, lichtblauw Uranus and donkerblauw Neptunus. Bron: https://www.meteorshowers.org/view/Orionids

Radiant posities van de Orioniden (ORI) en eta Geminiden (ETA).


Uitbarsting van de ε Perseïden op 10 september 2026

Flinke uitbarsting en enkele vuurbollen


Op donderdag 10 september 2026 is er vanuit Noord Amerika een kortstondige uitbarsting waargenomen van de September ε Perseïden.
De Canadese waarnemer Pierre Martin meldde het volgende:

“I believe I have seen a small outburst of SPEs last night near this predicted time.  There was definitely a surge in especially bright meteors for several minutes (perhaps briefly reaching a ZHR around 30), then the rates quickly lowered to a weak level.
At 0610 for a few minutes, my sky had an unexpected patch of cloud, and unfortunately had to wait for it to pass.  By 0620 when it cleared again I think that was near the maximum with a lot of SPEs before the rates rapidly wound down.  I’ll decode my data after some needed sleep”.

Pierre nam waar op 10 september 2026 tussen 05:00 en 08:15 UT. Hij zag in totaal 45 meteoren waarvan 29 ε Perseïden. Nooit eerder zag Pierre zoveel ε Perseïden gedurende één waarneemsessie. Later die nacht was ook waarnemer Paul Jones actief vanuit Florida. Ook hij zag nog een redelijk aantal ε Perseïden.
De ZHR werd berekend op basis van de data van Pierre Martin en Paul Jones. Voor de grootste deel werden 12 minuten tellingen gebruikt. Tijdens het maximum 6 minuten tellingen en bij de start en het einde van de sessie werden 0,3/0,4 uur tellingen gebruikt.
Door de relatief lage radiantstand en kleinere aantallen meteoren zijn de foutenbalkjes in de ZHR curve nogal groot. Eén meteoor meer of minder in zo’n telperiode kan flinke veranderingen opleveren in de gevonden ZHR waarden. Toch is duidelijk zichtbaar dat de activiteit wat langzamer oploopt dan dat ze daalt. De piek met een ZHR van 73 ± 32,7 duurde enkele minuten en in zijn geheel duurde de hogere activiteit grofweg zo’n anderhalf uur. Het maximum was op 10 september 2026 om 06:22 UT.

Daarmee lijken voorspellingen van Sato en Vaubaillon in [1] goed uit te pakken met het tijdstip van laatstgenoemde er het dichtste bij. Inmiddels lijkt de waarneming van Pierre Martin bevestigd door radio waarnemingen die een maximum vinden om 06:30 UT.
Het jaarlijkse maximum viel in 2026 op 9 september om 18:00 UT (ZHR maximaal 8), dus de piek viel 12,5 uur na dit maximum.

Vuurbollen

In de vroege ochtend van 11 september werden twee zeer heldere vuurbollen afkomstig van de ε Perseïden zwerm vastgelegd door de camera’s EN911 Herford, EN912 Bruchhausen-Vilsen en EN917 Göttingen. De helderste verscheen om 1:01:48 en werd ook vastgelegd door een aantal Tsjechische stations. Van deze vuurbol werd ook een gedetailleerd spectrum verkregen. Beide vuurbollen verschenen zo’n 20 uur na de uitbarsting van de zwerm.

Verder lezen:
https://mro.chips.jp/Flash/2026/SPE/index-e.htm

Grafiek met de ZHR van de September ε Perseïden

Composiet opname van de september Epsilon Perseiden uitbarsting van 9/10 september 2026 vanuit Stewartville, Ontario, Canada.
Canon 6D met een 14mm f/2.8 lens, ISO 3200. De opname is gemaakt met een reeks 20 seconden opnamen tussen 5h UT en 8h UT. De meeste meteoren op de foto verschenen tussen 6h en 7h UT.
Foto: Pierre Martin

ε Perseïde vuurbol gefotografeerd door station EN912 Bruchhausen-Vilsen op 11 september 2026  00:39:54 UT.
Foto: Bea Tilanus.

Lichturve van de ε Perseïde vuurbol op 11 september 2026  00:39:54 UT, opgenomen met de high-speed fotometer te Bruchhausen-Vilsen.

ε Perseïde vuurbol gefotografeerd door station EN911 Herford op 11 september 2026  01:01:48 UT.
Foto: Jörg Strunk


Een komeet met een vlijmscherp stofspoor

Komeet filament in beeld?


De aarde nadert het baanvlak van een oude komeet met een bijzonder uiterlijk: 10P/Tempel. De komeet wordt doormidden gesneden door een vlijmscherp dun laagje stof, waardoor hij een beetje lijkt op Saturnus met ringen.
Chris Schur fotografeerde deze week 10P vanuit Happy Jack, Arizona:
“Deze komeet vertoont het meest opvallende stofspoor dat ik ooit heb gezien in 50 jaar fotografie,” zegt Schur.
Let op het onderscheid: staart versus stofspoor.
De structuur op Schurs foto is een spoor—een pannenkoek van grindgroot puin dat zich over honderden tot duizenden jaren in de baan van de komeet heeft uitgespreid. Dit verschilt van een staart, een jonge straal van vers gas en stof in veel richtingen.
Het pannenkoekenspoor van komeet 10P werd in 1983 ontdekt door NASA’s Infrared Astronomical Satellite (IRAS) – een van de eerste ooit gevonden. Het fotograferen met een telescoop in de achtertuin is een bijzondere prestatie.
Dit weekend is het beste moment om het te proberen. Tussen 18 en 22 juli kruist de aarde het baanvlak van 10P. Tijdens het doorkruisen wordt het spoor scherper tot maximale dunheid en oppervlaktehelderheid. Later zal het pad draaien en weer meer open gaan. Lange belichtingen met enkele dagen ertussen kunnen merkbare veranderingen vertonen.
De komeet is momenteel een object met magnitude 8,4 in het sterrenbeeld Steenbok. Tegen het einde van de maand wordt hij helderder tot ongeveer magnitude 7,7.
Op 3 augustus is de dichtste nadering tot de aarde maar nu is het moment dat we het filament op de rand bekijken.
Een kleine telescoop toont moeiteloos de groene coma, terwijl lange belihtingstijden nodig zijn om het filament vast te leggen.
Bron: spaceweather.com

Comet: 10P / Tempel 2 -Date/Time Local: 7/10/26 12:47 am MST -Date/Time UT: 7/10/26 7:47 UT -FOV: 200′ x 134′ -Orientation: N up -Seeing: 10 -Transparency: 9 -Orig. Scale: 1.2 arcsec/Pixel -Instrument: RASA 11 f/2.2 -Exposure: 60m total -Camera: ASI6200MM + UV/IR + Baader LRGB -Location: Happy Jack,AZ` Notes: This comet is exhibiting the most obvious dust trail I have ever seen in 50 years of imaging. The background here is filled with integrated flux nebula, and on the original luminance data, a short tail was seen at about a 45 degree to the trail. Easily seen in 10 x 50 binoculars. Bortle 1, 7000 feet elevation.

10P / Tempel2 in de nacht 13 Juli 2026.
Center (RA, Dec):    (320.669, -16.063)
Center (RA, hms):    21h 22m 40.647s
Center (Dec, dms):    -16° 03′ 47.803″
Size:    2.49 x 1.61 deg
Radius:    1.480 deg
Pixel scale:    7.08 arcsec/pixel
gemaakt met een Celeron RASA F.2.0 200x 10sec in visueel licht en  ook 187 x 10 sec met een Baader Swan filter met ≤ 15 nm Half-Band-Width. Isoleert de twee C2 lijnen bij 511 and 514 nm.

Totaal stack van 387 opnames  op de komeet kop.
Foto: Robert Haas, Alphen a.d. Rijn

De positie van komeet 10P / Tempel 2 aan de ochtendhemel.


Zeer gunstige verschijning van de Perseïden in 2026

Geen maanlicht tijdens het Perseïdenmaximum


Een (totale) zonsverduistering op 12 augustus 2026 overdag betekent dat er geen maanlicht zal zijn in de periode rond het Perseïdenmaximum. Dus kunnen de enthousiastelingen na de zonsverduistering meteen het veld in om de meteoren te bekijken.
De Perseïden zijn van alle meteorenzwermen het meest bekent bij het grote publiek. Dat komt door de gunstige tijd waarin de zwerm zichtbaar is: in de zomer, tijdens de vakantie en ‘s nachts zijn de temperaturen nog aangenaam. De zwerm is actief tussen 15 juni en begin september. Als gevolg van de beweging van de aarde om de zon beweegt het schijnbare vluchtpunt van de Perseïden vanuit Cassiopeia via Perseus naar Camelopardalis (zie kaartje). Perseïden zijn snelle meteoren (59 km/s) en laten vaak flares en nalichtende sporen zien.

Moederlichaam en uitbarstingen

Het moederlichaam van de zwerm is de komeet 109P/Swift-Tuttle die een omloopstijd heeft van ongeveer 130 jaar. In 1992 ging de komeet voor het laatst door het perihelium. Als gevolg hiervan vertoonden in de periode 1988 tot 1996 de Perseïden regelmatig uitbarstingen omdat de aarde dicht in de buurt van relatief verse stofsporen, afkomstig van de komeet, kwam. Daarna stabiliseerde de activiteit weer, met uitzondering van perioden dat de aarde door stofsporen van de komeet trok die verstoord werden door Saturnus of Jupiter.
Mooi voorbeeld is 2016 toen de aarde door 5 stofsporen trok hetgeen spectaculaire uitbarstingen opleverde. Naast de stofsporen kunnen er ook meer meteoren zichtbaar zijn als de aarde door een filament trekt. Ook dit zijn verdichtingen in de Perseïden zwerm die extra activiteit opleveren.

De situatie in 2026

Door de afwezigheid van maanlicht zullen de Perseïden goed zichtbaar zijn. Modellering door de astronoom Maslov laat zien dat de jaarlijkse maximale activiteit de komende jaren wat lager zal zijn. Normaal is de maximale ZHR ongeveer 100 en die kan nu echt een stuk lager uitvallen. Alleen in 2027/28 zal de zwerm weer meer activiteit geven door verstoringen van Jupiter (net als in 2016).
Gelukkig wordtn dit jaar nog een stofspoor en het filament verwacht. Een stofspoor van komeet 109P/Swift-Tuttle uit 1079 kan de aarde dicht naderen. Helaas is het tijdstip voor Europa erg ongunstig, 12 augustus 2026 om 16:53 UT.
Gunstiger valt een mogelijke ontmoeting met een zwak filament op 13 augustus 2026 om 01:00 UT (± 5 uur!). Dit zou een verhoging van de ZHR met 40 kunnen opleveren. Dit zal gepaard gaan met ook wat meer heldere Perseïden dan normaal.
De meest gunstige richting om naar de Perseïden te kijken is in de richting van de radiant die op 12 augustus in Perseus ligt. Leuk detail voor de nacht 12/13 augustus is dat in de loop van de nacht de bedekkingsveranderlijke ster Algol in een minimum komt. De helderheid van Algol zal van magnitude 2,1 afnemen naar 3,4 tegen de ochtend schemering.

Waarneemtips

  • Zorg ervoor dat je geen directe verlichting in je beeldveld hebt, kijk ook niet tussendoor op je mobiel want ook hierdoor kan je donkerte adaptie verdwijnen. Het duurt 15 minuten om je ogen helemaal aan de donkerte te laten wennen.
  • Zorg voor een uitzicht zonder obstructie. Heb je maar de helft van je beeldveld zonder obstructie, ga je ook veel minder meteoren zien.
  • Een goed doorzichtige atmosfeer helpt ook om meer meteoren te kunnen zien. Ben je in het buitenland dan kan je op grotere hoogte meer meteoren zien. Je kijkt dan door een wat dunnere atmosfeer en er is minder last van verstrooiing door lichtvervuiling.
  • In augustus kunnen de nachten koud verlopen. Zorg ervoor dat je warme kledij aan trekt en neem waar vanaf een comfortabele ligstoel met een slaapzak als je wat langer wil kijken.
  • Je kunt de Perseïden ook serieus waarnemen waardoor de resultaten gebruikt worden in analyses. Hoe je goede waarnemingen kan doen is hier te lezen (Engelstalig):
    https://www.imo.net/observations/methods/visual-observation/

Radiantdrift van de Perseïden tussen 15 juli en 25 augustus.

Op 11 augustus 2024 om 23:23 UT verscheen deze Perseïde vuurbol laag in het noorden in het beeld van de camera van Jaap van ’t Leven. De opname is gemaakt vanaf de Volksterrenwacht Bussloo. Camera Canon R met een 15 mm lens op F3.5, 1600 iso en 10 seconden belichtingstijd.


Radiant 2026-2


Radiant 2026-2 is uit en kan gedownload worden van de
DMS ftp-site.

In dit nummer ondermeer:

• De Ursiden (1)
• Meteorietval in Koblenz op 8 maart 2026
• De Drenthe vuurbol van 28 mei 2026

download Radiant

De grote vuurbol van 25 juni 2026 om 00:31:01 UT

Vier seconden licht in de nacht


Op 25 juni naderde een brok kometair materiaal van ruim 15 kg de aarde met een snelheid van 17 kilometer per seconde.
Om 0:31:01 UT drong het de atmosfeer binnen op een hoogte van 94,4 km ongeveer boven het Brabantse Schijndel. Het resultaat was een grote vuurbol tijdens de tocht van het object door de atmosfeer. Ruim 4 seconden later doofde deze uit op een hoogte van 54,5 km boven het stadje Borculo in de Achterhoek.
De vuurbol bereikte een helderheid van bijna magnitude -13 en verdreef daarmee gedurende enkele seconden het nachtelijk duister.
De vuurbol werd vastgelegd door 11 stations van het Europees Netwerk (EN) in Nederland, België en Duitsland. Vanwege de grote helderheid werd de vuurbol ook vanaf grotere afstanden gefotografeerd: vanuit station EN913 Grapfontaine in de Belgische Ardennen tegen de Franse grens en ook vanuit station EN917 te Göttingen in Duitsland.
Naast de beschikbare all-sky opnamen beschikken we ook over video-opnames, een gedetailleerde lichtcurve en een spectrum van deze vuurbol. Hiermee kan de samenstelling van het object worden bepaald. De lichtcurve werd opgenomen met een high-speed fotometer van de Tsjechische Academie van Wetenschappen, opgesteld op het meteoren observatorium in Winterswijk-Woold in de Achterhoek.
De lichtcurve toont een wild, grillig verloop. Dat is in overeenstemming met de fotografische opnamen die talloze opflakkeringen laten zien. Het fragiele fragment is tijdens zijn tocht door de dampkring volledig gefragmenteerd. Het is hierdoor dan ook niet diep in de dampkring doorgedrongen. Op 55 km hoogte was alle materie al verdampt. Massievere objecten met dezelfde beginmassa, afkomstig uit de planetoïdengordel dringen veel dieper in de atmosfeer door tot wel lager dan 15 km. Het is dan ook uitgesloten dat deze vuurbol meteorieten op de  grond heeft doen neerkomen.

Het grillige verloop van de lichtcurve van 25 juni 2026 wijst op fragmentatie langs het gehele traject.

Projectie op het aardoppervlak van het traject van de vuurbol van 25 juni 2026. De met groen gemarkeerde stations hebben de vuurbol vastgelegd.
Berekeningen: Tsjechische Academie van Wetenschappen; metingen: Dutch Meteor Society

De vuurbol van 25 juni 2026 tussen 0:31:01 en 0:31:05 UT gefotografeerd vanuit Winterswijk-Woold.
Fot: Hans Betlem

De vuurbol van 25 juni 2026, gefotografeerd vanuit Benningbroek, Noord Holland.
Foto: Jos Nijland

De vuurbol van 25 juni 2026 gefotografeerd vanaf de Volkssterrenwacht Bussloo.
Foto: Jaap van ‘t Leven

De vuurbol van 25 juni 2026 gefotografeerd vanuit Oostkapelle in Zeeland.
Foto: Klaas Jobse

De vuurbol van 25 juni 2026, gefotografeerd vanuit Ermelo.

Foto: Koen Miskotte

Het spectrum van de vuurbol van 25 juni 2026, opgenomen met de spectrograaf EN915 op de Sonnenborgh sterrenwacht te Utrecht. De heldere groenen lijnen behoren toe aan ijzer en magnesium, de oranje lijnen aan natrium.
De directe afbeelding van de vuurbol, het zgn. 0e orde spectrum is links te zien.
Foto: Felix Bettonvil


Ruim 5 seconden vuurwerk boven Drenthe

De Drenthe vuurbol van 28 mei 2026  22:43:04 UT


In de nacht van 28 op 29 mei 2026 trok een ruim vijf seconden zichtbare heldere vuurbol van noordwest naar zuidoost over Drenthe.
De vuurbol werd vastgelegd door maar liefst tien camera’s van het Europees Netwerk onder beheer van de Dutch Meteor Society. Opnamen werden verkregen vanuit Drogeham in Friesland tot aan Engelmanshoven in België en van het Zeeuwse Oostkapelle tot Göttingen diep in Duitsland.
De vuurbol begon op te lichten op een hoogte van 83,7 km boven het Leekstermeer, zo’n 7 km ten zuidwesten van de stad Groningen en doofde uit op een hoogte van 36,4 km op 3,5 km ten zuidoosten van het Drentse Klazienaveen op zo’n 2 km van de Duitse grens.
De vuurbol toonde een opmerkelijk helderheidsverloop. Gedurende de eerste helft van het traject was het verschijnsel een niet bijzondere heldere meteoor van magnitude -3 á -4 om daarna ineens op te vlammen tot ruim magnitude -7 op een hoogte van 58 km. Hoogstwaarschijnlijk vond hier fragmentatie plaats en viel het object in meerdere kleine stukken uiteen.
Gedurende nog eens drie seconden bewoog de vuurbol vervolgens als een object van magnitude -6 á -7 verder. Tijdens het laatste deel van de tocht door de dampkring nam de snelheid sterk af van 14,9 km/s naar 8,8 km/s.
Er zijn twee aanwijzingen dat er geen meteorieten op aarde zijn neergekomen: een eindhoogte van ruim 36 km is daarvoor veel te hoog én de vuurbol was te lichtzwak om een superbolide genoemd te kunnen worden.
Voor wie toevallig buiten was moet het object, vanwege de lange zichtbaarheidsduur een fraai schouwspel zijn geweest.
De radiant van de vuurbol bevond zich nabij de grens van de sterrenbeelden Grote Beer-Lynx-Giraffe op RA 8h01m ; DECL +60°. De intredesnelheid in de atmosfeer bedroeg 15,79 ± 0,02 km/s en de invalshoek met de horizontaal was ongeveer 35°.
De Nederlandse, Belgische en Duitse camera’s van het Europees Netwerk  leggen regelmatig heldere vuurbollen vanuit meerdere plaatsen vast waarna baan- en trajectberekeningen mogelijk zijn. In 2025 betrof dit 159 meervoudige opnamen; voor 2026 staat de teller al weer op 52 stuks per eind mei.
Het wachten is (nog steeds) op een meervoudig vastgelegde vuurbol gevolgd door een meteorietdropping op het grondgebied van ons netwerk.

Vanuit het Friese Drogeham gezien verscheen de vuurbol hoog aan de hemel. De plotselinge opvlamming halverwege het traject is opmerkelijk.
Foto: Oane Visser

In een fraaie opname vanuit Ermelo.
Foto: Koen Miskotte

Laag in het oosten, gezien vanuit het Noordhollandse Benningbroek.
Foto: Jos Nijland.

De projectie van het traject op het aardoppervlak laat zien, dat deze vuurbol een voor 100% Drentse aangelegenheid was.
De stations die de vuurbol hebben gefotografeerd zijn in groen aangegeven.

De vuurbol van 28 mei 2026, gefotografeerd met een spectrograaf te Dwingeloo. De spectra zijn van de maan. Opname met een Zeiss Distagon f/2.8-15 mm lens.
Foto: Felix Bettonvil


Nieuwe ijzermeteoriet in Polen

Waarneming van de val en vondst van een nieuwe ijzermeteoriet in Polen


Op 17 april 2026, om 20:53:59 uur (18:53:59 uur UT), verscheen er een zeer heldere vuurbol boven de Poolse provincies Wielkopolska en Łódź, die vanuit veel plaatsen in Polen gezien werd. De vuurbol duurde bijna 6 seconden.
Kort na het verschijnen konden het atmosferisch traject de heliocentrische baan alsmede een mogelijk inslaggebied worden berekend.
Gegevens van 24 stations van het Poolse Skytinel netwerk maakten duidelijk dat er een ijzermeteoriet van meerdere kilogrammen moest zijn neergekomen in de gemeente Zadzim, provincie Łódź.
De meteoriet werd op woensdag 22 april gevonden.
De opnames en gegevens werden verwerkt door Mateusz Żmia, oprichter van het Skytinel netwerk. De hoeveelheid opnamen maakte het mogelijk om snel de basisgegevens van een mogelijke meteoriet en het initiële gebied van een mogelijke val vast te stellen.
De vuurbol werd daarnaast ook waargenomen door honderden getuigen in heel Polen, die graag hun verslagen en opnames deelden.

Het begin van de zoektocht

De eerste leden van het Skytinel netwerk arriveerden op zaterdag 18 april in de middag in het berekende gebied. Een eerste verkenning liet zien, dat het gebied geschikt was om te zoeken –sommige velden waren nog niet ingezaaid-  en de grondeigenaren gaven toestemming om door de door velden met relatief weinig begroeiing, voornamelijk wintergraan, te lopen.
Daarop gingen op zondag 19 april 26 mensen, verbonden aan het netwerk, op pad. Zij doorzochten een aanzienlijk deel van het aangewezen gebied naar een meteoriet met een verwachte massa van 1,5 tot 4 kg. Drones en metaaldetectoren werden ook gebruikt. Echter, die dag kon geen spoor van meteorieten worden gevonden.
Na het weekend werd er overlegd met het team wetenschappers van het Instituut voor Astronomie van de Tsjechische Academie van Wetenschappen, die het zoekgebied aanzienlijk konden verfijnen.
Opnamen van twee camera’s die het dichtst bij de traject van de meteoriet lagen werden gecombineerd met opnamen van European Network (EN)-stations in Tsjechië en Slowakije.
Op woensdag meldden Pavel Spurný, Jiří Borovička en Lukáš Shrbený, dat deze val hoogstwaarschijnlijk enkelvoudig was en dat het fragment een massa van ongeveer 2,7 kg zou moeten hebben. Deze waarde werd verkregen op basis van dynamische gegevens, en de opnamen van de Tsjechische high-speed fotometers.
Met deze informatie voerden Mateusz Żmija en Gábor Kővágó een nieuwe simulatie uit van de val van een meteoriet met een massa van 2,5 – 3 kg, waarmee het zoekgebied aanzienlijk werd verkleind. Het aangewezen veld had afmetingen nu nog maar afmetingen van ongeveer 300 x 200 m.

Zoeken in het bijgewerkte gebied

Op woensdag 22 april gingen verschillende leden van het Skytinel netwerk opnieuw naar de aangegeven locatie. Een van de zoekparen was Anna Walczak en Paweł Walczak. Zij waren het die een licht elliptisch gat van ongeveer 40 cm diep in de grond opmerkten, waaruit ze een ijzermeteoriet van 2,9 kg haalden. De positie van de vondst bevestigde de uitgevoerde simulaties, omdat het meteoriet zich zowel binnen het oorspronkelijke als het verkleinde valgebied en daarbij dicht bij de centrale lijn.
Omdat de meteoriet zijn positie stabiliseerde tijdens zijn passage door de atmosfeer, is zijn vorm georiënteerd. Het object lijkt op een driehoekige schijf van ongeveer 14,5 x 11,5 x 6,5 cm. Het is bedekt met een smeltkorst en talrijke druppels van gestolde materie.
De vondst is, na het verwijderen van de grond – talrijke smeltsporen  die van de voorkant van de meteoriet naar achteren lopen, licht puntig deel zijn zichtbaar / foto: Szymon Kozłowsky

Vervolg

De vinders documenteerden de plaats van de val nauwgezet en maakten de vondst schoon met hulp van prof. Szymon Kozłowski, Universiteit van Warschau.
In het geval van meteorieten die vers na de val zijn gevonden, is het meten van kortlevende radioactieve isotopen cruciaal. De start van deze metingen staat gepland voor zaterdag 25 april bij het Nationaal Centrum voor Kernonderzoek in Świerk. Na de metingen, die enkele weken zullen duren, zullen analyses van de samenstelling van de meteoriet en de officiële classificatie worden uitgevoerd door een groep experts van verschillende Poolse universiteiten.
De gevonden meteoriet heeft voornamelijk wetenschappelijke waarde, waarvan de vinders zich goed bewust zijn. De meteoriet zal worden tentoongesteld waardoor deze zal bijdragen aan de Poolse wetenschap en daarnaast heeft het fragment een belangrijke educatieve functie.
Dit zijn ook de belangrijkste doelen van het Skytinel-netwerk – het ondersteunen van de waarneming van vuurbollen en het lokaliseren van meteorietvallen, om zo wetenschappelijke waarde te bieden en bij te dragen aan de popularisering van kennis over kosmische materie.
Het is de eerste ijzermeteoriet in Polen die direct na de waargenomen val werd gevonden. Exemplaren van dit type die tot nu toe zijn gevonden, zijn uitsluitend afkomstig van eerdere vallen en zijn meestal per ongeluk ontdekt tijdens werkzaamheden of opgravingen.
Deze omvatten de Seeläsgen (1847), Schwetz (1850), Morasko (1914), Krzadka (1929), Tartak (2012) en Lechówka (2014).
De overige Poolse ijzermeteorieten zijn meteorietijzeren monumenten zoals Częstochowa Rakow I, Częstochowa Rakow II en Wietrzno-Bobrka.
Het is ook de tweede ijzermeteoriet ter wereld waarvan de baan vóór de impact met de aarde nauwkeurig is bepaald, gebaseerd op de data van vuurbolnetwerken. De nieuwe vondst zal ongetwijfeld leiden tot talrijke wetenschappelijke publicaties.
Een bijzonder interessante toevalligheid is het feit dat de val van deze meteoriet plaatsvond tijdens de XIV Meteorietenconferentie in Koluszki, georganiseerd door de Poolse Meteorietenvereniging in samenwerking met Paweł Walczak – een van de vinders van het exemplaar.

Spectrum

Het spectrum van de vuurbol verkregen met behulp van spectrografen werd geanalyseerd door Dr. Ernest Świerczyński (Astrum Narusa Foundation), wat het mogelijk maakte de samenstelling van de meteoriet effectief te bepalen. Het verkregen resultaat bevestigde ondubbelzinnig dat een ijzeren meteoriet de atmosfeer was binnengedrongen.

Baan en atmosferisch traject

Voordat de meteoroïde de atmosfeer binnendrong, draaide hij in een periode van 1,5 jaar om de zon. De baan maakte een helling van 7 graden met de ecliptica. Op het verste punt van zijn baan bevond hij zich dicht bij de binnenplaneten van het zonnestelsel – de afstand van het aphelium was ongeveer 1,76 AU
Het object kwam de aardatmosfeer binnen met een snelheid van ongeveer 13 km/s en onder een hoek van 69° met het aardoppervlak. Omdat de meteoriet niet sterk gefragmenteerd was en een zichtbare eindhoogte van slechts 14 km boven het aardoppervlak had, werd een robuust object van voornamelijk ijzer verwacht. Deze aannames werden bevestigd door de opgenomen spectra van zowel het Poolse netwerk als dat van de Tsjechische Academie van Wetenschappen.

Aanvullende informatie en dank

De exacte locatie van gevonden fragment wordt nog niet bekend gemaakt. Echter, er zijn waarschijnlijk niet nog veel andere fragmenten in het gebied. De modellen gaven de val van één exemplaar aan, en de gevonden massa laat slechts een klein verlies van wat materie zien. Dit defect is gedeeltelijk gesmolten en gevormd op aanzienlijke hoogte, dus het ontbrekende fragment kan zich zeer ver van de hoofdmassa bevinden, als het al het aardoppervlak heeft bereikt. Mogelijk is het volledig gesmolten.
Een dankwoord aan de leden van het netwerk voor hun grote inzet voor observaties en zoektochten is op zijn plaats. Anna en Paweł Walczak stellen de meteoriet beschikbaar onderzoek.
Ook de gegevens van honderden getuigen van de vuurbol die de verslagen deelden, zullen worden opgenomen in de documentatie over de val van deze meteoriet en zullen de geschiedenis van de Poolse wetenschap ingaan.
Het is een grote opsteker voor de Skytinel groep én de samenwerking met de Tsjechische Academie van Wetenschappen dat het onderzoek heeft geleid tot de ontdekking van een nieuwe meteoriet in Polen, na de val van vorig jaar in het gebied van Drelów en Poświętno.

 

Vuurbol EN170426_185359 in een deelweergave van de all-sky opname van het Tsjechische station te Červená hora in de Moravisch-Silezische regio, Tsjechië.
Foto: Astronomisch Instituut van de Tsjechische Academie van Wetenschappen.

Groepszoektocht – zondag 19 april 2026 / foto: Szymon Kozłowski

Een klein gat met een licht elliptische vorm, uitgehouwen in de grond door een meteoriet / foto: Paweł Walczak

Meteoriet vers verwijderd uit een diepte van ongeveer 40 cm / foto: Paweł Walczak

Monster na reiniging van de de grond – zichtbare smeltende korst en gestolde druppels gesmolten materie / foto: Szymon Kozłowski

Close-up van gestolde ijzerdruppels op het oppervlak van een meteoriet / foto door Szymon Kozłowski

Spectrale lijnen geregistreerd door het station SN47 – Zabierzów Bocheński (linkerkant van het beeld) dat de meteoriet voornamelijk uit ijzer bestond / foto van Tomasz Żywiczak

Bronnen:
1. Publicatie van Skytinel.com
2. Publicatie van Tsjechische Academie van Wetenschappen


Nieuwe all-sky post te Grapfontaine

EN913 tegen de Franse grens


Op 10 maart jl. is de nieuwe post EN913 te Grapfontaine in gebruik genomen. Het toestel was tot vorige jaar zomer in gebruik in Dourbes, eveneens zeer zuidelijk, maar door de afwezigheid van plaatselijke support hebben we deze (prachtige) lokatie moeten verlaten.
Grapfontaine is eveneens een zeer donkere lokatie. Het toestel staat opgesteld bij het Observatoire Centre d’Ardennes, enkele kilometers ten zuiden van het bescheiden plaatsje Grapfontaine.

De camera wordt beheerd door Jean Marie Biets, plaatselijke support en onderhoud  vindt plaats onder auspiciën van  Christian Wanlin.

Jean-Marie Biets (links) en Christian Wanlin (rechts) dragen zorg voor een correct functioneren van EN913.
Om de (USB) afstanden kort te houden is de computer in de kast direct onder de camera geplaatst.


Privacy Settings
We use cookies to enhance your experience while using our website. If you are using our Services via a browser you can restrict, block or remove cookies through your web browser settings. We also use content and scripts from third parties that may use tracking technologies. You can selectively provide your consent below to allow such third party embeds. For complete information about the cookies we use, data we collect and how we process them, please check our Privacy Policy
Youtube
Consent to display content from - Youtube
Vimeo
Consent to display content from - Vimeo
Google Maps
Consent to display content from - Google